Farba na elewację - silikonowa, silikatowa czy akrylowa? Co wybrać do malowania domu

Malowanie elewacji to spore przedsięwzięcie, dlatego wybór farby nie powinien kończyć się na znalezieniu odpowiedniego koloru. Fasada jest przez cały rok wystawiona na deszcz, mróz, słońce, kurz i zmiany temperatury. Farba musi więc nie tylko dobrze wyglądać, ale również pasować do rodzaju tynku i chronić go przed wilgocią. Najczęściej wybór pada na farby silikonowe, silikatowe lub akrylowe. Każda z nich zachowuje się trochę inaczej i nie każda nadaje się na dowolne podłoże.

Od czego zacząć wybór farby elewacyjnej?

Pierwsze wrażenie jest ważne, a elewacja zajmuje przecież niemal całą zewnętrzną powierzchnię domu. Nic dziwnego, że podczas remontu najwięcej czasu często poświęca się wyborowi koloru. Tymczasem przed otwarciem wzornika dobrze ustalić coś znacznie ważniejszego - czym właściwie pokryta jest ściana.

Innej farby może wymagać nowy tynk mineralny, innej stara elewacja pomalowana wcześniej farbą akrylową, a jeszcze inaczej trzeba podejść do budynku odnawianego po kilkudziesięciu latach.

Znaczenie ma również miejsce, w którym stoi dom. Elewacja przy ruchliwej ulicy będzie bardziej narażona na zabrudzenia. Ściana północna, znajdująca się blisko drzew i długo pozostająca wilgotna, może mieć większą skłonność do porastania. Na mocno nasłonecznionej elewacji ważna będzie natomiast trwałość koloru.

Dlatego nie ma jednej farby fasadowej najlepszej dla każdego budynku. Są za to produkty, które lepiej radzą sobie z konkretnymi warunkami.

Farby silikonowe i silikatowe - co je łączy?

Farby silikonowe i silikatowe należą do najczęściej rozważanych przy malowaniu dobrej jakości elewacji. Obie mogą tworzyć trwałe powłoki odporne na warunki atmosferyczne i jednocześnie dobrze przepuszczać parę wodną.

Często mówi się wtedy, że ściana "oddycha". Nie jest to może najbardziej techniczne określenie, ale dobrze opisuje jedną ważną cechę - para wodna może przenikać przez przegrodę i powłoka malarska nie powinna jej niepotrzebnie zatrzymywać.

Ma to znaczenie szczególnie w przypadku tynków mineralnych oraz budynków, w których zależy nam na dobrej paroprzepuszczalności całej ściany.

Oba rodzaje farb dobrze radzą sobie również z działaniem promieniowania słonecznego, choć ostateczna trwałość koloru zależy nie tylko od rodzaju spoiwa, ale też od zastosowanych pigmentów i jakości konkretnego produktu.

Na tym jednak podobieństwa w dużej mierze się kończą. Farba silikonowa i silikatowa działają inaczej i przede wszystkim nie mają dokładnie takich samych wymagań wobec podłoża.

Zalety farby silikonowej

Farba silikonowa jest często wybierana do malowania domów jednorodzinnych i trudno się temu dziwić. Jej ważną cechą jest hydrofobowość. Woda deszczowa ma niewielką skłonność do wnikania w powłokę i łatwiej po niej spływa.

Nie oznacza to, że pomalowana ściana staje się całkowicie szczelna. Dobra farba silikonowa łączy niewielką nasiąkliwość wodą z przepuszczalnością pary wodnej. Z punktu widzenia elewacji jest to bardzo korzystne połączenie.

Mniejsze wchłanianie wody ogranicza również przywieranie części zabrudzeń. Deszcz może zabierać ze sobą kurz osadzony na powierzchni, dlatego przy farbach silikonowych często mówi się o efekcie samoczyszczenia. Nie należy rozumieć tego dosłownie - zaniedbana elewacja nie umyje się sama po pierwszej ulewie - ale rzeczywiście może brudzić się wolniej.

Farba silikonowa jest dobrym wyborem między innymi wtedy, gdy dom stoi:

• w pobliżu ruchliwej drogi,
• w miejscu narażonym na częsty deszcz,
• w otoczeniu drzew i zieleni,
• na terenie, gdzie elewacja dość szybko się brudzi.

Jej zaletą jest również dość szeroki zakres zastosowania. W zależności od konkretnego produktu może być używana na różnych tynkach mineralnych, a także na wielu istniejących powłokach elewacyjnych po ich odpowiednim przygotowaniu.

Jeżeli więc ktoś szuka dobrej, uniwersalnej farby do odnowienia typowej elewacji domu jednorodzinnego, farba silikonowa często znajduje się bardzo wysoko na liście możliwości.

Co można zyskać dzięki farbie silikatowej?

Farba silikatowa jest inaczej nazywana krzemianową. Jej charakterystycznym składnikiem jest szkło wodne, najczęściej potasowe.

Najważniejsza różnica pojawia się podczas wiązania farby z mineralnym podłożem. Nie jest to wyłącznie powłoka leżąca na powierzchni ściany. Zachodzi reakcja z podłożem, dzięki której farba bardzo mocno się z nim łączy.

Z tego powodu farby silikatowe bardzo dobrze pasują do tynków mineralnych, wapiennych i cementowo-wapiennych. Są również cenione podczas renowacji starszych budynków, gdzie szczególnie ważne jest zachowanie wysokiej paroprzepuszczalności ściany.

Nie są jednak tak uniwersalne pod względem podłoża jak farby silikonowe czy akrylowe. Na starej elewacji pokrytej nieznaną farbą nie warto kupować farby silikatowej tylko dlatego, że ma dobre parametry. Najpierw trzeba sprawdzić, czy istniejąca powierzchnia nadaje się do jej zastosowania.

Farba silikatowa ma jeszcze jedną cechę wynikającą z jej mineralnego charakteru - jest alkaliczna. Utrudnia to rozwój części mikroorganizmów na świeżej powłoce. Nie oznacza jednak, że raz pomalowana elewacja nigdy nie pokryje się glonami. Jeśli ściana pozostaje przez większość dnia wilgotna i jest zacieniona, warunki nadal będą sprzyjały porastaniu.

A kiedy warto wybrać farbę akrylową?

Farby akrylowe przez lata były bardzo popularnym rozwiązaniem i nadal mają swoje miejsce na rynku. Ich zaletą jest dobra przyczepność, elastyczność, łatwa aplikacja i duży wybór kolorów.

Dobrze sprawdzają się również przy odnawianiu elewacji, które były już wcześniej pokryte farbami dyspersyjnymi. Trzeba oczywiście sprawdzić stan starej powłoki - jeżeli odchodzi płatami, żadna nowa farba nie utrzyma jej na ścianie.

Farby akrylowe mają jednak na ogół mniejszą paroprzepuszczalność niż dobre farby silikatowe. Dlatego nie zawsze będą najlepszym wyborem na podłoże, w którym szczególnie zależy nam na swobodnym przepływie pary wodnej.

Nie oznacza to, że są złą farbą fasadową. Wiele zależy od rodzaju ściany, wcześniejszych powłok i systemu ocieplenia. Na poprawnie przygotowanym podłożu dobra farba akrylowa może zachować estetyczny wygląd przez wiele lat.

Farba silikonowa, silikatowa czy akrylowa - porównanie

Takie zestawienie pozwala szybko zauważyć, że trudno wybrać farbę wyłącznie na podstawie ceny. Produkt droższy, ale lepiej dopasowany do ściany może okazać się znacznie rozsądniejszym rozwiązaniem niż tańsza farba, która od początku nie pasuje do istniejącego podłoża.

Jaka farba na starą elewację?

Przy nowym domu wybór jest stosunkowo prosty, bo wiadomo, z jakiego tynku wykonano elewację i jaki system ocieplenia został zastosowany. Więcej problemów pojawia się przy remoncie budynku pomalowanego kilkanaście albo kilkadziesiąt lat wcześniej.

Pierwsze pytanie powinno wtedy brzmieć: co znajduje się na ścianie?

Jeśli znamy rodzaj starej farby i powłoka jest mocna, można dobrać do niej kompatybilny produkt. Jeżeli elewacja była wielokrotnie przemalowywana i nikt już nie pamięta czym, warto dokładniej ocenić podłoże przed zakupem kilku wiader farby.

Szczególną ostrożność trzeba zachować przy farbach silikatowych. Ich największe zalety pojawiają się na odpowiednim podłożu mineralnym, dlatego nie powinno się nakładać ich przypadkowo na każdą starą powłokę.

Farby silikonowe pod tym względem są często łatwiejsze do wykorzystania podczas remontu, ale również tutaj trzeba stosować się do wymagań konkretnego produktu i odpowiednio zagruntować ścianę.

Przed malowaniem trzeba przygotować ścianę

Nawet bardzo dobra farba nie uratuje źle przygotowanej elewacji.

Jeżeli na ścianie jest kurz, luźny stary tynk, łuszcząca się farba albo zielony nalot, najpierw trzeba się nimi zająć. Malowanie bezpośrednio po takiej powierzchni może początkowo wyglądać dobrze, ale nowa powłoka będzie trzymała się tak mocno, jak jej najsłabsza warstwa pod spodem.

Elewację trzeba więc oczyścić, a miejsca odspojone naprawić. Glony i inne naloty wymagają odpowiedniego usunięcia, a po umyciu ściana musi wyschnąć.

Gruntowanie również nie jest dodatkiem wykonywanym "dla pewności". Odpowiedni preparat może wyrównać chłonność powierzchni i poprawić warunki dla kolejnej warstwy farby. Rodzaj gruntu powinien jednak odpowiadać zastosowanej później farbie.

Jeżeli nowa elewacja ma rysy lub pęknięcia, samo ich zamalowanie nie rozwiązuje problemu. Najpierw trzeba ustalić, czy są to jedynie powierzchniowe uszkodzenia tynku, czy ślad większej pracy podłoża.

Kiedy najlepiej malować elewację?

Najładniejszy kolor i najdroższa farba niewiele pomogą, jeśli elewacja zostanie pomalowana w przypadkowy dzień.

Nie powinno się malować podczas deszczu, na mokrym podłożu ani wtedy, gdy za chwilę spodziewane są opady. Problemem może być również bardzo silne słońce. Mocno nagrzana ściana powoduje zbyt szybkie wysychanie farby i utrudnia wykonanie równej powierzchni.

Dobrym przykładem jest południowa ściana domu w środku lata. Rano może wyglądać na idealną do malowania, ale kilka godzin później jej powierzchnia jest już bardzo gorąca. W takiej sytuacji często lepiej przenieść prace na inną ścianę albo inny dzień.

Znaczenie ma również temperatura powietrza i podłoża. Dokładny dopuszczalny zakres jest podawany przez producenta farby i warto go przestrzegać. Malowanie elewacji późną jesienią tylko dlatego, że "w dzień jest jeszcze kilka stopni na plusie", może skończyć się zupełnie inaczej niż malowanie w stabilnych warunkach.

Kolor elewacji również ma znaczenie

Dopiero po wyborze odpowiedniego rodzaju farby przychodzi najprzyjemniejsza część - kolor.

Jasne elewacje są nadal najpopularniejsze, ale nie zawsze muszą oznaczać czystą biel. Beże, złamane biele, jasne szarości i ciepłe odcienie dobrze współpracują z drewnem, cegłą, kamieniem i ciemną stolarką.

Ciemna elewacja wygląda efektownie, ale trzeba pamiętać, że mocniej nagrzewa się od słońca. Ma to szczególne znaczenie w systemach ociepleń, gdzie dla bardzo ciemnych kolorów mogą obowiązywać dodatkowe wymagania. Dlatego przed wyborem niemal czarnego grafitu dobrze sprawdzić zalecenia producenta całego systemu elewacyjnego, a nie tylko wzornik farby.

Koloru nie warto również wybierać wyłącznie na ekranie telefonu. Mała próbka ze wzornika może wyglądać inaczej niż kilkadziesiąt metrów kwadratowych ściany oglądanej w pełnym słońcu. Jeśli istnieje taka możliwość, dobrym rozwiązaniem jest wykonanie próbnego fragmentu na elewacji.

Przy typowym domu jednorodzinnym farba silikonowa jest obecnie jednym z najbardziej uniwersalnych rozwiązań - dobrze chroni przed wodą, pozostaje paroprzepuszczalna i ma niewielką skłonność do zabrudzeń. Farba silikatowa szczególnie dobrze pasuje do podłoży mineralnych i renowacji wymagających wysokiej paroprzepuszczalności, natomiast farby akrylowe nadal sprawdzają się na wielu popularnych elewacjach. Najważniejsze jest jednak dopasowanie farby do istniejącej ściany. Dopiero później warto zastanawiać się nad kolorem.